Geriater Dr. Erik Lambrecht over depresssie

AZ Nikolaas - Sint-Niklaas - Hamme België
geriatrie

info@geriater-lambrecht.be
+32478666906

 


Geriater Dr. Erik Lambrecht over depressie

GA NAAR : (klik on de link hieronder)

Inleiding - wat is depressie

Wat is een depressie in het algemeen?

"Ik zie het niet meer zitten". "Het leven heeft geen zin meer". "Het interesseert mij allemaal niet meer"...
Als je dit ervaart bij jezelf:

  • gevoelens zijn zeer heftig.
  • duren dagenlang.
  • geen controle meer over jezelf en over je eigen emoties.
  • sombere stemming.
  • weinig of geen plezier meer beleven aan activiteiten waar men vroeger interesse voor had.

Depressie is dan het woord dat de arts zal uitspreken, vooral als deze gemoedstoestand langer dan 14 dagen aansleept, en de meeste van de volgende verschijnselen aanwezig zijn:

  • gebrek aan energie, steeds moe zijn.
  • vaak aan zelfmoord of aan de dood denken.
  • teveel slapen, of juist last hebben van slapeloosheid.
  • concentratieproblemen, besluiteloosheid.
  • zonder een dieet te volgen toch op korte tijd vermageren, of juist te vlug zwaarder worden.
  • heel loom zijn of juist heel rusteloos worden.
  • zich schuldig voelen of nutteloos en waardeloos.

Depressie bij ouderen

Ouder worden gaat soms gepaard met een complete verandering in je eigen bestaan. VERLIES is het grote woord.

  • pensionering of zijn werk verliezen geeft de persoon soms het gevoel nutteloos te zijn, hij heeft geen doel meer in zijn leven. Je hoort hun soms de opmerking maken "WAT LOOP IK HIER NOG TE DOEN".
  • fysieke beperkingen zoals gehoorstoornissen, moeilijkheden om te stappen, problemen met het zicht, slaapstoornissen, ziek worden enz. ... Dit alles brengt met zich mee dat de persoon meer en meer afhankelijk wordt van zijn omgeving.
  • het sociale leven verandert door verlies van vrienden, kennissen, partner.
  • het verlaten van hun oude, vertrouwde omgeving om naar een serviceflat, rustoord of een rust- en verzorgingstehuis te gaan wonen zodat ze hun vroegere sociale contacten praktisch volledig verliezen.

Dit VERLIES op allerlei vlakken brengt een gevoel van machteloosheid, verdriet, angst, kopzorgen en EENZAAMHEID met zich mee.

Hoe depressie herkennen?

Uit artikel "STRAAL 18/04/2007"

Bij ouderen gaan dikwijls concentratieproblemen en lichamelijke klachten gepaard met depressie. De bejaarden hebben nog weinig interesses en voelen zich meestal nutteloos.

Sommige van deze verschijnselen doen aan depressie denken en zijn moeilijk op te sporen. Praat erover met uw behandelend arts.

Depressie bij ouderen opsporen is belangrijk, er is immers iets aan te doen !

Sneller opsporen, aanpakken en liefst voorkomen is de bedoeling van een initiatief van het Centrum Geestelijke Gezondheidszorg (CGG) Zuid-Oost-Vlaanderen. "WIJ willen zoveel mogelijk zorgverleners in de rusthuizen bijbrengen hoe ze depressie bij ouderen kunnen herkennen", zegt psycholoog Yvan De Groote.

Depressie is bij ouderen in veel gevallen te verhelpen. Omdat ze vaak via lichamelijke klachten worden geuit, wordt een depressie niet altijd onderkend met als gevolg soms onnodige medische onderzoeken.

Directeur Wim D'hanis van het CGG Zuid-Oost-Vlaanderen stelt vast dat de drempel naar geestelijke gezondheidszorg voor ouderen erg groot blijft, ouderen zijn moeilijk te bereiken. Het CGG probeert daarom naar de ouderen te gaan. Met het pilootproject van Vlaams minister Inge Vervotte krijgt het die kans.

"Omdat de middelen beperkt zijn, wilden we iets doen waarmee we zoveel mogelijk mensen konden bereiken, de methode van het gistblokje", dixit Yvan De Groote. De personeelsleden in de rusthuizen wordt een vorming aangeboden waarmee ze alert worden gemaakt om depressieve kenmerken te detecteren. Elke vorming wordt voor een 40-tal mensen gehouden. Over depressie moet, het liefst in dezelfde taal, door zoveel mogelijk mensen worden gesproken. De artsen zijn eveneens bij het initiatief betrokken.

Er komt ook een effect in de thuiszorg door het contact van de coördinerende rusthuisarts (CRA of Coördinerend en Raadgevend Arts) met zijn collega's.

Tijdens een twee uur durende vorming leert het rusthuispersoneel nagaan of de bewoners tot de risicogroep behoren of met depressie te maken hebben. "De respons van de rusthuizen is groter dan wat we kunnen aanbieden". "We zijn in februari gestart en de boekingen zijn niet meer te volgen. Wij kunnen dit aanbod enkel doen voor onze regio, maar willen onze know-how ook voor anderen ter beschikking stellen. En hopelijk kunnen we ons proefproject verlengen" dixit Wim D'hanis.

Einde citaat uit Straal van 18/04/2007

Symptomen van depressie

Wat zijn de symptomen van een depressie?

Gedragspatroon:

  • geen behoefte meer aan sociaal contact en zich hierdoor automatisch isoleren en afzonderen.
  • weinig interesse voor persoonlijke verzorging of voor zijn omgeving.
  • ofwel passief zijn of juist net het omgekeerde, overactief, opgewonden en rusteloos zijn.
  • opgewonden en rusteloos zijn.
  • de handelingen zijn langzamer.
  • geen initiatief kunnen nemen.
  • teveel drinken (alcohol).
  • toestanden erger maken dan ze zijn, "van een mug een olifant maken".
  • weinig energie of juist te veel.
  • de dag moeilijk beginnen, daarna verbetert de toestand.
  • veelvuldig huilen.

Fysieke kenmerken:

  • te veel, of juist te weinig eten.
  • geen zin in seks.
  • slaapstoornissen, zowel inslaapstoornissen als doorslaapstoornissen.
  • klachten over pijn: hoofdpijn, maagpijn, hartkloppingen, duizeligheid, rugpijn, buikpijn (darmen), beven van de handen.

Gedachten:

  • sombere gedachten die sterker zijn dan men zelf wil, men kan ze niet afremmen.
  • denken aan de dood en zelfdoding.
  • problemen met het geheugen, zich moeilijk kunnen concentreren.
  • wat men vroeger vanzelfsprekend kon, lijkt nu een onoverkomelijke hindernis "Ik kan het niet meer".
  • piekeren, geen besluiten kunnen nemen.
  • zich constant concentreren op ingebeelde lichaamskwalen.

Emotioneel:

  • zich minderwaardig voelen, gebrek aan zelfvertrouwen, onzeker zijn.
  • eenzaam en wanhopig zijn.
  • panische angstgevoelens hebben.
  • zich schuldig voelen, beschaamd zijn, leegheidgevoel vanbinnen en gevoelens van spijt hebben.
  • alles negatief zien, pessimistisch zijn.
  • zich nutteloos en waardeloos voelen.
  • geen plezier meer beleven aan dagdagelijkse activiteiten.

Verschil tussen dementie en depressie

Bij ouderen kan een depressie zich op een andere manier uiten, daardoor denkt men soms aan dementie, dat is verwarrend.

Dementie

  • stoornis van het denken
  • langzame evolutie
  • familie herkent symptomen veel later
  • de persoon zal problemen met geheugen ontkennen

Depressie

  • gevoelsstoornis
  • vluggere evolutie
  • familie herkent de symptomen sneller, ziet de persoon veranderen
  • de persoon zal klagen over geheugenstoornissen

Ontstaan van een depressie

Depressies ontstaan door verschillende factoren die elkaar versterken: psychische, lichamelijke, omgevings-relationele factoren.

Psychische factoren

  • faalangst.
  • perfectionisme.
  • gebrek aan zelfvertrouwen.
  • verdriet ten gevolge van het niet kunnen verwerken van bepaalde gebeurtenissen en ook geen steun kunnen vragen aan andere mensen.
  • eentonig leven met te weinig afwisseling en weinig aangename gebeurtenissen maken u gevoeliger voor depressies.

Lichamelijke factoren

  • vrouwen hebben twee keer zoveel kans depressief te worden dan mannen.
  • personen die op jongere leeftijd, dus voor hun vijfenzestigste levensjaar een depressie hebben gehad, hebben een grotere kans om later opnieuw depressief te worden.
  • ziekte kan leiden tot depressiviteit: minder mobiel zijn, incontinentie, zich verbaal moeilijker kunnen uitdrukken, gezichts- en gehoorsstoornissen, voortdurend pijn lijden zorgen voor een grotere kwetsbaarheid en een grotere gevoeligheid voor depressies.
  • oververmoeidheid door slapeloosheid breekt je weerstand.
  • bepaalde medicatie kan leiden tot somberheid.

Omgevings- relationele factoren

  • langdurige ziekte van partner of verlies van partner.
  • niemand hebben om je eigen moeilijkheden mee te kunnen bespreken.
  • problemen bij kinderen, kleinkinderen.
  • verhuizing naar een rusthuis.
  • geen steun uit de omgeving.
  • armoede, wonen onder slechte leefomstandigheden, wonen in de stad en zich daardoor onveilig voelen.

Hoe omgaan met depressieve ouderen

  • verzamel zoveel mogelijk informatie over depressie.
  • ga de persoon opzoeken in de namiddag, 's morgens hebben ze het al moeilijk genoeg om de dag te beginnen.
  • van het grootste belang is aanwezig te zijn en te luisteren.
  • de persoon op het hart drukken naar de raad van de arts te luisteren, en zijn medicatie strikt in te nemen.
  • geen raad geven, want dat valt dikwijls niet in goede aarde.
  • praat over aangename gebeurtenissen van vroeger.
  • moedig de persoon aan om bvb. samen eens een wandeling te maken.
  • indien de persoon allusie maakt over zelfmoord, vat dit niet te licht op, verwittig desnoods iemand.
  • de persoon niet overbeschermen.
  • bij elke vooruitgang de persoon aanmoedigen.

Denk aan jezelf

  • ga niet boven uw eigen limieten.
  • tracht uw persoonlijke gevoelens te controleren door de situatie te aanvaarden.
  • laat je vroegere activiteiten niet vallen.
  • hou sociaal contact.
  • laat je niet beïnvloeden door de stemming van een ander.
  • ziet u het niet meer zitten neem dan contact met professionele instellingen, of spreek met lotgenoten.

Behandeling van depressie

Een juiste diagnose is van het allergrootste belang. Spreek met je behandelende arts en probeer hierbij niet alleen niet alleen je lichamelijke klachten vernoemen, durf te zeggen wat erin je omgaat. Een combinatie van psychotherapie en medicatie is aan te raden.

Gesprekstherapie

Gesprekstherapie door een psychotherapeut, psycholoog of psychiater betekent is een goede begeleiding voor de depressieve oudere persoon. Door gespreksbegeleiding krijgt u meer inzicht in uw situatie. U leert vlugger de symptomen herkennen. U leert om te gaan met uw problemen. U krijgt meer weerstand indien er eventueel een nieuwe depressie dreigt aan te komen. Bij gesprekstherapie wordt soms ook uw partner of familie aangesproken of betrokken.

Medicatie

Wanneer de arts het nodig acht zal hij antidepressiva voorschrijven. De bedoeling van deze medicatie is het verstoorde biologisch evenwicht in de hersenen te herstellen. Zowel opbouw als afbouw van de medicatie gebeurt onder nauwgezet toezicht van de arts. In het begin van de medicatie (opbouw) heeft men nog meer de neiging tot zelfmoordgedachten. Het afbouwen van de medicatie moet geleidelijk aan gebeuren, NIET PLOTS AFBREKEN, zelfs al zijn de symptomen sterk verminderd of zelfs verdwenen. Er zijn talrijke soorten antidepressiva. Het onderlinge verschil ligt vooral bij het biologisch aangrijpingspunt en bij de eventueel voorkomende nevenwerkingen, zoals:

  • misselijkheid.
  • hoofdpijn.
  • droge mond.
  • sufheid.
  • gewichtverlies.
  • seksuele stoornissen.
  • hartkloppingen.
  • constipatie.

Soms dienen meerdere antidepressiva te worden uitgeprobeerd of worden combinaties van verschillende medicijnen gegeven om een maximaal effect te bekomen.

Hoe lang behandelen?

(bron: Geriatrie Dagelijkse praktijk; Verantwoordelijke uitgever Pfizer N.V.)

Er is een verschil van mening, 20% van de depressieve ouderen hervallen binnen de zes maanden na het stopzetten van de behandeling. Naarmate de leeftijd hoger ligt, wordt de kans groter te hervallen. De studie "Old Age Depression Interest Group" heeft in dit verband aangetoond dat over een periode van 2,5 jaar, de kans om in goede gezondheid te blijven 2,5 maal groter is bij de ouderen die een antidepressivum krijgen.
Dit wil zeggen dat de kwetsbare periode tijdens een antidepressiebehandeling en na het verkrijgen van een therapeutisch effect wordt beschreven, veel langer is bij de oudere patiënt die als dusdanig als een risicopersoon moet worden beschouwd.
In ieder geval moet de behandeling lang genoeg worden aangehouden, ook bij verbetering van de symptomen.

"RIEN N'EST PLUS DOUX A L'AME QUE DE RENDRE UNE AME MOINS TRISTE" (Verlaine)

Hulp en informatie

  • UilenSpiegel, Patiëntenvertegenwoordiging Geestelijke Gezondheidszorg Vlaanderen. Tel. 02-539 39 25.
  • Federatie van Simileskringen, vereniging van familieleden en vrienden van personen met psychiatrische problemen. Tel. 016-23 23 82 of www.similes.org
  • website: www.cm.be